Blog Για το Πρόγραμμα Καλλικράτης

Για το Πρόγραμμα Καλλικράτης

του Παναγιώτη Χάσκου

8/4/2010

Πριν από μια δεκαετία περίπου, σχεδιάσθηκε και υλοποιήθηκε η πολύ σημαντική διοικητική μεταρρύθμιση για την Τοπική Αυτοδιοίκηση με τον τίτλο «Πρόγραμμα Ιωάννης Καποδίστριας», με την οποία συγχωνεύτηκαν 457 Δήμοι και 5.318 Κοινότητες. Σήμερα, με το «Πρόγραμμα Καλλικράτης» στόχος της Κυβέρνησης είναι η περαιτέρω συγχώνευση 914 Δήμων και 120 Κοινοτήτων, με στόχο οι νέοι ισχυροί Δήμοι που θα προκύψουν από τις συνενώσεις να είναι λιγότεροι από 370. Η αυτονομία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης από το Κεντρικό Κράτος εξασφαλίζεται από την ικανότητα της να διαμορφώνει τοπικά συστήματα προτεραιοτήτων, να παράγει και να διανέμει ποιοτικές κοινωνικές υπηρεσίες στο χώρο ευθύνης της. Πρέπει όμως να έχει τα μέσα (χρήματα και προσωπικό) για να μπορεί να παράγει και να διανέμει στους δικαιούχους αυτές τις υπηρεσίες. Το κράτος οφείλει από το Σύνταγμα να εγγυάται αυτές τις προϋποθέσεις. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση είναι όμως ο εγγύτερος προς τον πολίτη θεσμός. Πρέπει να λογοδοτεί, να ακούει και να αφομοιώνει τα εριθίσματα που εκφράζει η πλειοψηφία των πολιτών. 

Οι νέοι ΟΤΑ πρέπει να συνθέτουν τα κύρια και διαχρονικά στοιχεία της θεσμικής τους οντότητας: τον χώρο, δηλαδή την έκταση η οποία πρέπει να είναι επαρκής αλλά όχι υπέρμετρα διευρυμένη, τον πληθυσμό, ο οποίος πρέπει να είναι αρκετός, ικανός ώστε  να συμβάλει στην οικονομική και λειτουργική αυτοδυναμία του ΟΤΑ, την ταυτότητα διακριτής τοπικής κοινωνίας, δηλαδή τη διαμόρφωση από μέρους του πληθυσμού του της συνείδησης ένταξης σε μία τοπική κοινωνία. Τέλος, στα παραπάνω πρέπει να προστεθεί και το στοιχείο της ενότητας αναπτυξιακών στόχων, που σηματοδοτεί την αναπτυξιακή ταυτότητα της περιοχής.

Τα παραδείγματα από τον υπόλοιπο κόσμο μας βοηθούν να καταλάβουμε προς πια κατεύθυνση πρέπει να κινηθούμε. Αξίζει να σημειωθεί ότι στη Μεγάλη Βρετανία το 1956 οι 1930 ΟΤΑ συγχωνεύτηκαν σε 422. Η Δανία επίσης το 1970 προχώρησε στην ενοποίηση των 1384 Τοπικών Αυτοδιοικητικών αρχών σε 277 και σήμερα προχωρά σε ευρύτερες συνενώσεις. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα στη Σουηδία που οι ΟΤΑ  το 1974 έγιναν 278 από περίπου 2500 και πολλά άλλα παραδείγματα θα μπορούσαν να αναφερθούν  όπως η Ισπανία, η Πορτογαλία κτλ.

Η εφαρμογή της αρχής της ίσης και άμεσης αντιπροσώπευσης, η αρχή της αποτελεσματικότητας, της λαϊκής διαβούλευσης, της διοικητικής σταθερότητας και συνοχής πρέπει να αποτελούν το δημοκρατικό επιστέγασμα του νέου «Δημοτικού» συστήματος διακυβέρνησης.

Η νέα φιλοσοφία της διοικητικής μεταρρύθμισης κατά την ορθή υλοποίησή της, μπορεί να δώσει πολλές ευκαιρίες στις νέες τοπικού χαρακτήρα δημοτικές «κυβερνήσεις». Πλέον, οι διευρυμένοι δήμοι της Αττικής, θα αποκτήσουν μεγαλύτερες ευθύνες και αρμοδιότητες από το τωρινό πεδίο δράσης. Οι μεγάλοι και ισχυροί δήμοι, θα είναι πιο αποτελεσματικοί στην διευθέτηση προβλημάτων και θα μπορούν με ορθό σχεδιασμό και αποτελεσματικές δράσεις να καλύψουν το χαμένο έδαφος.
Η αναγκαιότητα διαφάνειας, χρηστής διαχείρισης των πλούσιων τοπικών πόρων, τοπικής ανάπτυξης , δημιουργίας θέσεων εργασίας, υποδομών υγείας και εκπαίδευσης, προστασίας του περιβάλλοντος και συνολικά καλύτερης ποιότητας ζωής, η συμμετοχή των τοπικών φορέων (συνδικάτων, επαγγελματικών ενώσεων και συνδέσμων) στις διαδικασίες προγραμματισμού και αποφάσεων, η διαμόρφωσή του Δήμου ως συντονιστή και υποκινητή της τοπικής ανάπτυξης κάνουν πιο επιτακτική την εφαρμογή του «Καλλικράτη». Δυστυχώς, η τοπική αυτοδιοίκηση στην σημερινή της μορφή αποδεικνύεται αδύναμη να αντιμετωπίσει τα σοβαρά προβλήματα του πολίτη.

Ανεξάρτητα από τον αριθμό των διευρυμένων δήμων που θα προκύψουν, η επιλογή θα πρέπει να γίνει με αμιγώς πληθυσμιακά, κοινωνικά και οικονομικά κριτήρια. Θα πρέπει λοιπόν, να εξασφαλίζεται η λειτουργικότητα και η βιωσιμότητα των νέων δήμων. Η διοικητική αυτή μεταρρύθμιση, δεν αφήνει περιθώριο ανάπτυξης αυτοδιοικητικών εγωισμών, ψεύτικων συναισθηματισμών και στείρου τοπικισμού. Ο βασικότερος στόχος είναι οι νέοι Δήμοι να αποτελέσουν ισχυρά κέντρα ανάπτυξης και λειτουργικής αποτελεσματικότητας με μοναδικό σκοπό την αντιμετώπιση των καθημερινών προβλημάτων, την μείωση της ταλαιπωρίας των πολιτών και την σταθερή ποιοτική αναβάθμιση των υπηρεσιών.

 

 Εμείς τελικά, οι Δημότες των δέκα όμορων Δήμων (Αυλώνα, Καλάμου και Ωρωπίων) και Κοινοτήτων (Αφιδνών, Βαρνάβα, Καπανδριτίου, Μαλακάσας, Μαρκοπούλου, Πολυδενδρίου και Συκαμίνου) τι πραγματικά θέλουμε; Κάποιοι, πιθανώς, να ήθελαν να παραμείνουμε αυτόνομοι και κάποιοι άλλοι να προχωρήσουμε με τις συνενώσεις, αλλά αυτό τελικά δεν είναι δική μας επιλογή. Είναι κεντρική Κυβερνητική επιλογή. Είναι επιλογή μιας Κυβέρνησης με νωπή εντολή, είναι επιλογή μιας Κυβέρνησης με αυξημένη πλειοψηφία, η οποία επιθυμεί να προχωρήσει άμεσα. Χαρακτηριστική είναι η έρευνα  που διεξήχθη στο Δήμο Καλάμου από την εταιρεία δημοσκοπήσεων Κάπα Research όπου σε δείγμα 462 Δημοτών (19 - 23 Οκτωβρίου 2009) διαπιστώθηκε διάσταση απόψεων. Το 46,8% απάντησε θετικά & μάλλον θετικά στην άμεση εφαρμογή της νέας μεταρρύθμισης και το 43,9% απάντησε αρνητικά & μάλλον αρνητικά.

Συνεπώς, καταλήγουμε σε δύο σενάρια: το πρώτο, να είμαστε και οι δέκα Δήμοι και Κοινότητες μαζί, και το δεύτερο, να χωριστούμε. Σύμφωνα με το πρώτο σενάριο πρέπει να σημειώσουμε, ότι θα προκύψει ένας νέος «Υπερδήμος» 33.640 κατοίκων (με βάση την απογραφή του 2001, σε μια πρόβλεψη για την απογραφή του 2011 περίπου 45.000 κατοίκων) και μια έκταση 378.832 στρεμμάτων. Σε αυτήν την περίπτωση, η οποία ουσιαστικά δεν εξαρτάτε από εμάς, αλλά από την απόφαση της Κυβέρνησης, σχετικά με τα πληθυσμιακά κριτήρια, πρέπει να υπογραμμίσουμε την δυσκολία του εγχειρήματος της συνένωσης δέκα Δήμων και Κοινοτήτων, και τις δυσανάλογα αυξημένες απαιτήσεις για το νέο Δήμαρχο και τους Δημοτικούς Συμβούλους. Πρότασή μας προς την Κυβέρνηση, αν θέλει να προχωρήσει σε τόσο μεγάλες συνενώσεις, είναι η θέσπιση δύο απαραίτητων φάσεων ώστε να υπάρξουν τα αναμενόμενα και βέλτιστα αποτελέσματα.

Το δεύτερο σενάριο, αφορά τον διαχωρισμό των δέκα Δήμων και Κοινοτήτων. Αλλά πως; Σύμφωνα με κριτήρια χωροταξικά, πληθυσμιακά, κοινωνικά, πολιτιστικά, οικονομικά, και τέλος, αναπτυξιακά. Από τη μία Δήμος Καλάμου και οι Κοινότητες Αφιδνών, Βαρνάβα, Καπανδριτίου και Πολυδενδρίου (Δήμος Α) και από την άλλη οι Δήμοι Αυλώνα και Ωρωπού και οι Κοινότητες Μαλακάσας, Μαρκοπούλου και Συκαμίνου (Δήμος Β).  Το σενάριο αυτό επιδέχεται τις ακόλουθες παρατηρήσεις: Διοικητικά θα είχαμε την συνένωση και την απορρόφηση αρμοδιοτήτων πέντε Δήμων και πέντε Κοινοτήτων. Με βάση την απογραφή του 2001 ο πληθυσμός του Δήμου Α είναι 14.108 και του Δήμου Β 19.532, αλλά με την πρόβλεψη της απογραφής του 2011 ο Δήμος Α θα φτάσει περίπου τις 22.000 και ο Δήμος Β τις 23.000 κατοίκους. Να σημειώσουμε στο σημείο αυτό την πληθυσμιακή αύξηση των Δήμων μας κατά την Καλοκαιρινή περίοδο με τις εξοχικές κατοικίες (μόνο ο Δήμος Καλάμου με περίπου 7.100 παροχές ύδρευσης το καλοκαίρι ξεπερνά τους 35.000 κατοίκους). Ένα ακόμα στοιχείο το οποίο πρέπει να λάβουμε σοβαρά υπόψη, στην έρευνα της Κάπα Research οι Δημότες του Καλάμου απάντησαν πως αν προχωρήσει η Διοικητική Μεταρρύθμιση, αυτοί προτιμούν (ποσοστό 61,4%) να ενωθούν με το Καπανδρίτι. Ένα ακόμα πολύ βασικό κριτήριο είναι η ύπαρξη βουνού και θάλασσας. Το μοίρασμα της παραλίας, Κάλαμος και Βαρνάβας, με Ωρωπό και Μαρκόπουλο, και των ορεινών όγκων Αφιδνών με Αυλώνα, δημιουργεί ένα δίκαιο μοίρασμα. Όπως επίσης μοιράζεται ο τουρισμός, το εμπόριο και οι κατοικίες, δημιουργώντας ένα δίκαιο οικονομικό περιβάλλον. Τέλος, αν παρατηρήσουμε το χάρτη θα διαπιστώσουμε πως αυτές οι δύο ευρύτερες περιοχές (Δήμος Α και Β) ξεχωρίζουν και έχουν υπάρξει και αρχαιότεροι Δήμοι, όπως ο Δήμος Ψαφίδας, Ωρωπίων, Περαίας κτλ.

Σε κάθε περίπτωση όμως, σημεία τριβής των νέων Δήμων θα είναι η Έδρα και το Όνομα. Όσον αφορά την Έδρα, η επιλογή πρέπει να είναι καθαρά γεωγραφική, μιας και κανένας δεν έχει σαφές πλεονέκτημα στις υποδομές, βασιζόμενοι στις χιλιομετρικές αποστάσεις από περιοχή σε περιοχή. Επίσης στα θετικά χαρακτηριστικά επιλογής της έδρας θα μπορούσε να είναι η πιθανή αύξηση της εμπορικής δραστηριότητας πέριξ του Δήμου καθώς και η ψυχολογία, ενώ στα αρνητικά, η αυξημένη κίνηση και τα έντονα περιβαλλοντολογικά ζητήματατα που τυχόν προκύπτουν. Αναφορικά με το όνομα, το οποίο είναι καθαρά θέμα ψυχολογίας και γοήτρου, τη λύση μπορεί να την δώσει η «Ιστορία». Μια «Ιστορική» ονομασία ίσως έβρισκε τους περισσότερους σύμφωνους. Θα ήταν πολύ θετικό κάθε Δήμος και Κοινότητα να κατέθετε άμεσα, αν δεν το έχει ήδη κάνει, τις συγκεκριμένες προτάσεις του.

Οι τοπικές αρχές πρέπει να προχωρούν στο προγραμματισμό τους, σε συνεργασία πάντα με τους πολίτες, ενθαρρύνοντας τη συμμετοχή τους στις διαδικασίες. Παράλληλα το Κράτος πρέπει να εγγυάται τους πόρους (ανθρώπινο δυναμικό και οικονομικά) που θα κάνουν την Τοπική Αυτοδιοίκηση αποτελεσματική στο χώρο ευθύνης της. Με προσωπικό κατάλληλα εκπαιδευμένο, με κατάλληλο υπόβαθρο, που συμμετέχει, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του, στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Η χάραξη νέων ορίων δεν είναι μόνο μια άσκηση γεωγραφίας ή γεωμετρίας. Είναι μια προσπάθεια αναζήτησης του βέλτιστου χωρικού μεγέθους στο εσωτερικό του οποίου συγκροτούνται επικαλυπτόμενες «κοινότητες» πολιτών για τις οποίες η κάθε τοπική αρχή σχεδιάζει, παράγει και παρέχει στα μέλη της υπηρεσίες. Υπηρεσίες ποιοτικά βέλτιστες, κατάλληλες, με χρήση των νέων τεχνολογιών και με έμφαση στις διαδικασίες ενοποίησης και απλούστευσης. Υπηρεσίες, τέλος, που δεν καλύπτουν απλά τις καταγραφόμενες ανάγκες αλλά προσπαθούν να προβλέψουν τις νέες πραγματικότητες που διαμορφώνονται δυναμικά.

 



Μοιραστείτε το άρθρο στα αγαπημένα σας site!
Πίσω

Θα πρέπει να συνδεθείτε για να μπορέσετε να γράψετε σχόλιο. Εάν δεν έχετε ήδη λογαριασμό, εγγραφείτε εδώ.

  • Η ιστοσελίδα διατηρεί το δικαίωμα να δημοσιεύει τμήμα ή και ολόκληρο το σχόλιο-γνώμη-ερώτηση κάποιου επισκέπτη-χρήστη της ιστοσελίδας χωρίς όμως να δημοσιεύει τα προσωπικά του στοιχεία. Θα πρέπει να εγγραφείτε ή να συνδεθείτε για να γράψετε ένα σχόλιο.